• WOJEWODA ŚLĄSKI DR. TOMASZ PIETRZYKOWSKI

  • Śląscy księgarze członkowie SKP od wielu tygodni podejmowali wspólnie z wydawcami i MEiN działania służące wprowadzeniu rozwiązań mających na celu obniżenie wydatków ponoszonych na zakup podręczników szkolnych przez uczniów i ich rodziców . Porozumienie WE z MEiN przyjęliśmy z wielką powaga i zrozumieniem, mając na uwadze iż, podjęte działania przyczynią się do eliminacji tzw. szarej strefy i zjawisk korupcyjnych w obrocie podręcznikami. Z wielkim zdumieniem i niepokojem widzimy zachowania zainteresowanych stron, zarówno dyr. szkół, przedszkoli, księgarzy nie zrzeszonych i innych podmiotów dystrybucyjnych, rad rodziców, różnego rodzaju stowarzyszeń, widzimy ze ustalenia zawarte w porozumieniu nie spełniły oczekiwanych korzyści zarówno dla rodziców, księgarzy, mogą również zaskoczyć wydawców i MEiN. Obserwujemy w ostatnich dniach nagminne łamanie zasad zapisanych w porozumieniach. Pozwolę sobie przypomnieć, że księgarze zaakceptowali zawarte treści porozumienia w ustaleniach z dnia 26 kwietnia mając nadzieję, ze wszystkie strony będą należycie realizowały te postanowienia. W niniejszym piśmie nie chcemy wdawać się w polemikę, trudno nam jednak przemilczeć zachodzące zjawiska, które w sposób niezwykle rażący naruszają obowiązujące w Polsce prawo. Pragniemy jednak zauważyć, że zbyt luźne i mało dokładne ustalenia w porozumieniu mogą być różnie interpretowane i tak np. Zakup podręczników -dyr. szkoły organizuje zakup nowych podręczników -dyr. szkoły umożliwia potencjalnym dostawcom uzyskanie informacji o podręcznikach itd. -dyr. szkoły przekazuje informacje o podmiotach oferujących najkorzystniejsze warunki zakupów itd. Zasadne staje się więc pytanie: czy ustalenia zawarte w porozumieniu , przy dowolnej interpretacji rzeczywiście przyczyniły się do eliminacji szarej strefy i zjawisk korupcyjnych. W programie zwalczania korupcji „Strategia Antykorupcyjna” II etap wdrażania 2005-2009 czytamy, że mechanizmem korupciogennym jest np. -nadmiar kompetencji skupionych w ręku jednego urzędnika; -zbyt duża dowolność w podejmowaniu decyzji; Obecnie obserwujemy że, dyr., szkół, przedszkoli już w chwili obecnej informują niektórych księgarzy, bądź inne podmioty, o możliwościach sprzedaży podręczników na terenie szkoły, informują również rodziców o możliwości zakupu podręczników u wskazanego przez siebie podmiotu w określonym czasie i miejscu - to jest łamanie przepisów prawa z zakresu UOKiK , tu można powiedzieć że w działaniu takim możemy również dopatrzyć się mechanizmów korupcjogennych . W porozumieniu widnieje data 10 czerwca. Pierwsze informacje do wybranych podmiotów w niektórych szkołach podano już w kwietniu. Zapisy mówią, że dyrektor szkoły ogłasza w dostępnej formie (publicznie) szkolny zestaw, tzw. listę podręczników obowiązujących w danej szkole. W szkołach podstawowych na terenie naszego województwa obserwujemy pominięcie tego zapisu i udzielanie informacji tylko wybranym podmiotom. Jest to naruszenie art. 15 Ustawy o nieuczciwej konkurencji. Zakup podręczników nie jest zamówieniem publicznym Pozwolę sobie przypomnieć ze Polska w 2002 ratyfikowała dwie fundamentalne konwencje mające znaczenie w poprawie efektywności zwalczania korupcji. -prawno-karną konwencję o korupcji, sporządzoną w Strasburgu 27 stycznia 1999r -cywilnoprawną konwencję o korupcji sporządzoną w Strasburgu 4 listopada 1999r Cywilnoprawna konwencja art.2 zawiera definicję korupcji, „ korupcja „ oznacza żądanie, proponowanie, wręczanie lub przyjmowanie bezpośrednio lub pośrednio łapówki lub jakiejkolwiek innej nienależnej korzyści lub jej obietnicy, które wypacza prawidłowe wykonanie jakiegokolwiek obowiązku lub zachowanie wymagane od osoby otrzymującej łapówkę, nienależną korzyść lub jej obietnicę. Jak widać z powyższego żądanie przez dyrektora udzielania rabatów, ewentualnie żądanie obietnicy takiego rabatu, uzależnienie od tego możliwości sprzedaży jest niezgodne z prawem; również obiecywanie przez księgarzy udzielania rabatów zarówno szkole jak i uczniom może być uznane za niezgodne z prawem? Rabatów jakościowych, czy ilościowych księgarze powinni udzielać dobrowolnie zgodnie z zasada prawidłowej konkurencji. Konwencja prwno-karna nałożyła na państwa będące sygnatariuszami konwencji zobowiązanie do podjęcia działań ustawowych mających na celu doprowadzenie do karalności umyślnego obiecywania, proponowania i wręczania przez każda osobę jakichkolwiek korzyści funkcjonarjuszowi publicznemu w zamian za działanie, ewentualne zaniechanie. Analogicznie rozwiązanie przyjęto w przypadku żądania lub przyjmowania jakichkolwiek korzyści przez funkcjonarjusza publicznego. Za czynne i bierne uznano przestępstwa korupcyjne w sektorze prywatnym. a) obiecywanie, oferowanie lub przekazanie bezpośrednio lub przez pośrednika osobie, która sprawuje jakąkolwiek funkcję kierownicza w podmiocie działającym w sektorze prywatnym lub w nim pracująca, nienależnej korzyści jakiegokolwiek rodzaju , z przeznaczeniem dla osoby lub dla strony trzeciej, w takim celu, aby ta osoba podjęła działania lub powstrzymała się od podjęcia działań, z naruszeniem obowiązków tej osoby b) bezpośrednio lub przez pośrednika, żądanie lub otrzymywanie nienależnej korzyści jakiegokolwiek rodzaju, lub też przyjmowanie obietnicy takiej korzyści, z przeznaczeniem dla siebie lub strony trzeciej, przy zarządzaniu podmiotem w sektorze prywatnym lub wykonywaniu w nim pracy na jakimkolwiek stanowisku, w celu podjęcia działań lub powstrzymania się od podjęcia działań z naruszeniem obowiązków tej osoby. Widać więc, ze wszystkie strony biorące udział w realizacji porozumienia mogą być narażone na odpowiedzialność karną. Pozwolę sobie zauważyć, ze w świetle choćby tych przepisów dyrektor szkoły nie powinien zajmować się organizowaniem zakupu podręczników, nie reguluje tego Ustawa o systemie Oświaty. Jako pracownik samorządowy narażony jest na podejrzenie o stronniczość lub interesowność. Sąd Najwyższy w jednym ze swoich orzeczeń stwierdził: „sama możliwość wywołania podejrzenia u pracownika samorządowego działalności gospodarczej obejmującej czynności ściśle związane z jego obowiązkami pracowniczymi- wystarczy do wypowiedzenia umowy o pracę” ( wyrok SN z dnia 18 czerwca 1998 r PKN 188/98 OSNAP1999 Nr 130). Natomiast udowodnienie sprzedaży podręczników i zatajenie dochodów z tego tytułu jest występkiem zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3 oraz wywołuje inne sankcje karno-skarbowe. Warto może przytoczyć słowa Premiera wypowiedziane w expoze sejmowym w dniu 10 listopada 2005r „KORUPCJA OPRÓCZ PUBLICZNEGO ZGORSZENIA PSUJE MECHANIZMY RYNKU” Jak znamienne to słowa, nabierają one większego znaczenia, kiedy, mamy na uwadze wychowanie młodego pokolenia? W tym miejscu warto również przypomnieć art. 18 ustawy z dnia 22 marca 1990r o pracownikach samorządowych (Dz. U. Z 2001r. Nr.142, poz1593 ze zm0). „pracownik samorządowy nie może wykonywać zajęć, które pozostawałby w sprzeczności z jego obowiązkami, albo mogłyby wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność” A więc dyrektor szkoły, przedszkola, dyrektor Wydziału Oświaty i Edukacji, jest stronniczy jeżeli chodzi o precedens sprzedaży książek na terenie szkół. Nauczyciel dyrektor przedszkola czy szkoły narusza ciążący na nim obowiązek dbałości o wykonywanie zadań publicznych.. Wszystkie te zjawiska budzą bardzo poważny niepokój wśród księgarzy, ale powinny budzić również niepokój wśród elit rządzących . Dlatego pragniemy zwrócić uwagę, że brak reakcji ze strony władz samorządowych na łamanie prawa, ciche przyzwolenie na nielegalny handel podręcznikami, powoduje rozwój szarej strefy gospodarczej przez co zagraża istnieniu znacznej liczby księgarń. W tym miejscu warto może jeszcze dodać, że łamane jest wiele innych ustaw takich jak: -Ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu Cywilnego z dnia 27 lipca 2002r.(Dz. U. NR.141 poz.1176 ze zm.) -Ordynacja Podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997r.(Dz. U. Nr 137,poz 926 ze zm.) -Kodeks Karny Skarbowy ustawa z dnia 10 września 1999r.( Dz.U. Nr.83 poz.930 ze zm.) -Prawo działalności gospodarczej ustawa z dnia 19 listopada 1999r.(Dz. U. Nr. 101 poz. 1178 ze zm.) Stowarzyszenie Księgarzy Polskich pozwala sobie zwrócić uwagę, że księgarstwo odgrywa niezwykle istotną rolę w rozwoju kulturalnym regionu i środowiska. Jest niezbędną i jedną z podstawowych placówek kulturalnych, często i w naszym regionie jest jedynym ogniwem łączącym młodego człowieka z dobrem kultury, jakim niewątpliwie jest książka. . Słuszne jest więc niezadowolenie SKP z wyżej opisanych zdarzeń, przejmowanie kompetencji księgarzy przez podmioty do tego nie uprawnione, mogą w znacznym stopniu przyczynić się w krótkim czasie do nagłego zmniejszenia liczby księgarń niezależnych. Szczególnie zagrożone są księgarnie w mniejszych miejscowościach i osiedlach oddalonych od centrów miast. SKP Okręg Katowice uważa, że tylko większa mobilizacja księgarzy i partnerów instytucjonalnych będzie mogła zapewnić właściwą równowagę między wymogami handlowymi i imperatywami kulturalnymi. Dlatego też w oparciu o Konstytucję RP art. 32. prosimy Pana Wojewodę, aby niezwłocznie zainteresował się sprawą. Nadto zgodnie z art. 76, art. 77 Konstytucji RP podjął stosowna decyzję. Proceder sprzedaży podręczników jest rażącym naruszeniem Konstytucji. Prosimy o wyznaczenie spotkania, jesteśmy gotowi przedłożyć Panu Wojewodzie nasze stanowisko w tej sprawie. Zdziwienie nasze budzi fakt, wszyscy wiemy, że istotnym elementem misji szkoły jest przygotowanie swoich wychowanków do odpowiedzialnego życia w społeczeństwie, pełnienia ról społecznych, w tym roli obywatela. W debacie publicznej wyrażane jest dość często przekonanie, iż demokracja w Polsce przeżywa kryzys, u podstaw którego leży brak poszanowania norm i wartości, czego dowodem jest między innymi korupcja. Dlatego też należy bezwzględnie chronić dobre imię szkoły, a przede wszystkim nie powinien padać nawet cień podejrzeń o naruszenie etyki zawodu nauczyciela, czy dyr. szkoły. Ksiegarnia jest właściwym miejscem sprzedaży książek w tym podręczników, jest placówką kultury sprzedającą książki nie tylko jako towar, ale książkę jako dobro kultury. Książka, zatem to podstawowe narzędzie w rozwoju społeczeństwa, państwa, cywilizacji, a jako taka powinna być dostępna szerokiej rzeszy odbiorców. Rzecz jasna brak dostępu do tego narzędzia musi przyczynić się do zahamowania rozwoju, a może nawet upadku młodego pokolenia zarówno w dziedzinie nauki jak i kultury. Jesteśmy przekonani, że sprzedaż podręczników w szkołach przyczyni się do znacznej utraty dochodów księgarzy, co pociągnie za sobą ich likwidację. Prosimy więc, jeszcze raz Pana Wojewodę o zainteresowanie się sprawą księgarzy i podjęcie stosownych decyzji. Z księgarskim pozdrowieniem Przewodnicząca Okręgu Katowice Stowarzyszenia Księgarzy Polskich Bożenna Król http://ko.katowice.uw.gov.pl/